Küresel düzeyde pek çok ülke ve işletme daha sürdürülebilir bir düzene geçiş yapmak için planlar ya da faaliyetler sürdürmekte. Avrupa Birliği (AB) de sürdürülebilir ekonomiye geçişte büyük bir adım atmak için harekete geçti.

NFRD’nin (NonFinancial Reporting Directive-Finansal Olmayan Raporlama Direktifi) güncellenmiş bir halini sunan EFRAG (Avrupa Finansal Raporlama Danışma Grubu) işletmelerin sürdürülebilirlikle ilgili fırsatlar, riskler ve etkiler hakkında raporlama yapabilmeleri için ortaya koyduğu CSRD’ye (Corporate Sustainability Reporting Directive-Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi) tabi olan işletmeler için Temmuz 2023’te yeni standartların benimsendiği duyuruldu.

CSRD kapsamında raporlamalarda uyulması gereken kural ve gerekliliklerin anlatıldığı ESRS (European Sustainability Reporting Standarts-Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlaması Standartları) işletmelerin sürdürülebilirlik bağlamındaki etkileri, riskleri ve fırsatlarını raporlamalarını sağlayacak bir standart. 2024’ün başından itibaren uygulanmaya başlanan CSRD kapsamında sürdürülebilirlik ile ilgili açıklama yapma zorunluluğu olan şirket sayısının 12.000-50.000 arasında olduğu öngörülüyor.

İşletmelerin sürdürülebilirlik etkilerini şeffaf ve güvenilir şekilde raporlamasını amaçlayan ESRS, aynı zamanda işletmelerin ilgili etkileri yönetmelerini konusunda da destek olmayı hedefliyor. Bu sayede yeşil yatırımların artmasını ve daha sürdürülebilir bir ticari sisteme geçiş yapılabilmesini destekleyen ESRS, iklim, kirlilik, biyolojik çeşitlilik gibi çevre konularının yanı sıra çalışanlar, tedarikçiler ve iş etiği gibi konularda da açıklamalar bekliyor.

Merkezinde ‘Çifte Önemlilik’ konusunun yer aldığı ESRS’de yatırımcıların yanı sıra diğer paydaşlar hedef kitle görülürken hem işletmenin sürdürülebilirlik üzerindeki etkileri hem de sürdürülebilirlik gelişmelerinin işletmenin finansal yaşamı üzerindeki etkisi değerlendirmeye alınıyor.

İşletmelerin ÇSY konularını bütünsel bir bakış açısıyla sunan ESRS kapsamında 12’li standart seti sunuluyor.

Bununla birlikte sürdürülebilirlik çalışmalarında kolaylık sağlanması adına ESRS kapsamındaki tüm standartlar tüm işletmeler için ilk etapta zorunlu kılınmamıştır.

Tüm CSRD kapsamındaki işletmeler için zorunlu olan standart ilk ESRS seti içindeki ‘ESRS 2 Genel Açıklamalar’ bölümüdür. Bunun dışında işletmeler, raporlama süreçlerinin ilk yılında ‘İklim’ standardı dışındaki çevre standartları (Kirlilik, Su ve Deniz Kaynakları, Biyolojik Çeşitlilik ve Ekosistemler, Kaynak Kullanımı ve Döngüsel Ekonomi) ile ilgili finansal etkilerin ve iş gücü ile ilgili bazı konularda muaf tutulmaktadır.

ESRS uygulanmasında bilhassa küçük şirketlere raporlama süreçlerinde zaman tanınması adına kapsam dışında raporlama zamanı konusunda da bazı muafiyetler uygulanmıştır, farklı ölçekteki işletmeler için zaman içinde aşamalı olarak uygulamaya girecek olan rapor gereklilikleri, kriterleri sağlayan ilk işletmeler için 2025 yılında yayınlanmak üzere 2024 finansal yılının raporlanmasını içermekte. Buna göre ESRS standartlarıyla raporlama yapacak işletmeler için zaman çizelgesi;

• NFRD’ye dahil olan ve 500'den fazla çalışanı olan şirketler için 2024 finansal yılının raporu 2025’te yayınlanacak.
• 250’den fazla çalışanı olan diğer büyük şirketler için 2025 finansal yılının raporu 2026’da yayınlanacak.
• KOBİ’ler CSRD’nin KOBİ’ler için çıkartması beklenen standartlar ışığında 2026 finansal yılı raporunu 2027’de yayınlayacaklar.
• Son olarak AB’de yıllık 150 milyon Avro’dan fazla gelir elde eden işletmeler ile AB’de 40 milyon Avro’nun üzerinde gelire sahip şubesi/büyük bir şirketi ya da borsada işlem gören KOBİ’si olan AB dışı şirketler için 2028 finansal yılı raporunu 2029’da yayınlayacaklar.

Avrupa Komisyonu, her ne kadar önemlilik yaklaşımları farklı olsa da ESRS’nin, IFRS S1-S2 standartları ve GRI Standartlarıyla pek çok noktada örtüştüğünü ve birden fazla raporlama standardı kullanmak isteyen işletmeler için yüksek düzeyde iş birliği içinde çalıştıklarını dile getirmektedir.

CSRD hakkında daha ayrıntılı bilgi için 31.07.2023 tarihli Avrupa Birliği Resmî Gazetesi linki;

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX:32023R2772